ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΕΔΕ: Ομιλία εκπροσώπου ΔΗ.ΣΥ Π.Καμάρα

Σάββατο, 28 Ιανουάριος 2012 12:00

Θα μου επιτρέψετε την προσφώνηση, συνάδελφοι, γιατί όπως λέει και η Πρόεδρός μας, η κυρία  Ντόρα Μπακογιάννη, μια φορά Δήμαρχος, για πάντα Δήμαρχος.

Βιώνοντας κάποιος αυτήν την συγκλονιστική εμπειρία του να είναι Δήμαρχος, να υπηρετεί στα κοινά, είτε αιρετός, είναι προφανές ότι αλλάζει τρόπο ζωής, αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τον κόσμο.

Σας στέλνω στους χαιρετισμούς της λοιπόν και την βαθιά επιθυμία της το Συνέδριο αυτό της ΚΕΔΕ να βοηθήσει ουσιαστικά στο ξεπέρασμα των προβλημάτων που αντιμετωπίζει σήμερα η Αυτοδιοίκηση, ώστε να συμβάλει ριζικά σε αυτούς τους δύο στόχους, στην κοινωνική συνοχή, στην κοινωνική αλληλεγγύη και βέβαια στην ανάπτυξη, στοιχεία καθοριστικά που τα έχει τόσο ανάγκη πλέον ο τόπος μας.

Θα μιλήσω αυτοδιοικητικά, πέρα από το εθιμοτυπικό του χαιρετισμού. Θα προσπαθήσω να μπω στην ουσία, όπως όλα αυτά τα χρόνια υπηρετώντας την Αυτοδιοίκηση και τα Όργανά της το έκανα.

Συμπληρώνεται ένας χρόνος από τη διοικητική μεταρρύθμιση με την επωνυμία Καλλικράτης. Επομένως, αν κάτσουμε και δούμε σε ποια κατάσταση βρίσκεται αυτή τη στιγμή η Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Αυτοδιοίκηση, ενδεχομένως θα μπορέσουμε να βοηθήσουμε στα συμπεράσματα του Συνεδρίου, αλλά και βεβαίως την ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών για να προβεί στις κατάλληλες διορθωτικές αλλαγές.

Να κάνω λοιπόν μια μικρή αναφορά, όσο μπορώ πιο γρήγορα. Ο Καλλικράτης ξεκίνησε με κάποιες εγγενείς αδυναμίες, που ήταν δηλαδή της φιλοσοφίας του θεσμού, όπως αυτό τοποθετήθηκε τότε κατά την έναρξη και τη θεσμοθέτησή του και βεβαίως κάποιες επίκτητες αδυναμίες που ήταν λόγω των  συγκυριών τις οποίες ζει η χώρα μας.

Θα τα επικεντρώσω λοιπόν, είναι τέσσερις αυτοί οι παράγοντες.

Πρώτον, όλοι ξέρουμε και εδώ ο Πρόεδρος τόσα χρόνια στην αυτοδιοίκηση, αλλά όλοι μας, ότι η διοικητική μεταρρύθμιση ήταν ένα αίτημα, ένα όραμα, της ίδιας της Αυτοδιοίκησης. Επί πολλά χρόνια πολλοί σπουδαίοι άνθρωποι της Αυτοδιοίκησης κάθισαν και έφτιαξαν αυτό το νομοθέτημα, τουλάχιστον κατά 80-90%.

Όμως ο στόχος του οράματος αυτού ποιος ήταν; Ήταν ένα πρόγραμμα ενίσχυσης του θεσμού. Όλοι λέγαμε να φτιάξουμε ισχυρούς Δήμους, αποτελεσματικούς, με πληρότητα ικανού και αναγκαίου προσωπικού και μέσων, με οικονομική αυτοδυναμία και επομένως διοικητική αυτοτέλεια. Αυτό ήταν το όραμά μας και εκεί δουλέψαμε όλα αυτά τα χρόνια.

Έγινε αυτό; Αναρωτιέται κάποιος σήμερα. Μπορεί να είναι ικανοποιημένος και να πει ότι επετεύχθη αυτό το όραμα; Όχι. Αν θέλουμε να είμαστε αντικειμενικοί, βλέπουμε ότι ένα πρόγραμμα ενίσχυσης του θεσμού, μετατράπηκε σε πρόγραμμα εξοικονόμησης πόρων. Ένα  πρόγραμμα που αντικειμενικές μελέτες του ΙΤΑ υπολόγισαν ότι θα έπρεπε να υποστηριχθεί με 4,2 δις ευρώ, επιπρόσθετα από τους υφιστάμενους πόρους προ του Καλλικράτη, για να μπορέσει ο νέος αναβαθμισμένος Δήμος να σταθεί στα πόδια του και να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις του θεσμού, μετεξελίχθηκε υπό το κράτος του οικονομικού κραχ που βιώνει η χώρα μας, σε ένα άγριο τσεκούρωμα της τάξεως του 50% των θεσμοθετημένων πόρων. Το είπε και ο Πρόεδρός μας στην ομιλία του στην ΠΕΔΑ.

Έτσι οι όποιες οικονομίες κλίμακας οι οποίες θα έρχονταν σταδιακά και σε βάθος χρόνου από τις συγχωνεύσεις των Δήμων, προεξοφλήθηκαν θα έλεγα με επίσης βάναυση περικοπή της τάξης του 30% το 2010, ένα χρόνο δηλαδή πριν την εφαρμογή του Καλλικράτη, παρουσιαζόμενες μάλιστα από τον τότε Υπουργό αυθαίρετα σαν αποτέλεσμα του Καλλικράτη. Και αυτά, παρά την πανηγυρική ομολογία του πρώην Υπουργού Εσωτερικών ότι η Αυτοδιοίκηση ουδόλως μετείχε στα αίτια της οικονομικής κρίσης, αφού τα οικονομικά μεγέθη της, δάνεια, οφειλές, ήταν ασήμαντα.

Παράλληλα, η μη δυνατότητα πρόσληψης αναβαθμισμένων προσόντων προσωπικού για την πλήρωση των θέσεων των νέων αναβαθμισμένων Οργανισμών Εσωτερικής Υπηρεσίας, ως και η απόλυση των έμπειρων συμβασιούχων έργου, αλλοίωσε τη φιλοσοφία του προγράμματος για ισχυρό και αποτελεσματικό Δήμο.

Δεύτερον. Δυστυχώς, πάλι υπό το κράτος της περιρρέουσας ατμόσφαιρας, των σκανδάλων και της ανάγκης για διαφάνεια στην κεντρική κυρίως διοίκηση, άλλαξε η φιλοσοφία του προγράμματος που ήταν η χειραφέτηση του θεσμού από τον εναγκαλισμό του κράτους με την παραχώρηση περαιτέρω αρμοδιοτήτων και με ένα αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας στερήθηκε η δυνατότητα από τα Δημοτικά Συμβούλια, διότι αυτό σημαίνει Αυτοδιοίκηση, να ρυθμίζουν τα του οίκου τους, ενώ δόθηκε αποκλειστικά έμφαση στους ελέγχους. Και βέβαια και η κοινωνία το απαιτεί και η Αυτοδιοίκηση το επιζητεί και δεν μπορεί κανείς να πει όχι στους ελέγχους, στο βαθμό όμως που αυτοί οι έλεγχοι δεν περιορίζουν την αυτοτέλεια του θεσμού και δεν γίνονται εμπόδιο στην λειτουργικότητα και την αποτελεσματικότητα του έργου τους.

Αντιμετωπίστηκε λοιπόν η Αυτοδιοίκηση δυστυχώς σαν φιλοσοφία σαν μια άλλη ακόμα δημόσια διοίκηση, αφού τα δύο χαρακτηριστικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τον θεσμό ποια είναι; Οι αιρετοί και η εγγύτητα του θεσμού. Με τις συγχωνεύσεις των Δήμων απομακρύνθηκε αυτό το συγκριτικό πλεονέκτημα της λήψης αποφάσεων και της εγγύτητας του θεσμού. Με τη μείωση των αιρετών αποδυναμώθηκε το άλλο συγκριτικό πλεονέκτημα που είναι η εθελοντική προσφορά των αιρετών στον θεσμό.

Άρα εμείς τι ζητάμε με την μεταρρύθμιση; Μία ακόμα δημόσια διοίκηση, έστω και καλύτερη ή ζητάμε έναν διακριτό θεσμό που κατά το Σύνταγμα ασχολείται με τα κοινά, με τα τοπικά προβλήματα και είναι αποτελεσματικό και χρήσιμο στους δημότες;

Τρίτον. Η κοινωνική κρίση έπληξε μαζί με την οικονομική την χώρα και που αναμένεται να επιδεινωθεί, κατέδειξε τις αδυναμίες της Αυτοδιοίκησης και της καταδεικνύει και τώρα, στο να ανταποκριθεί στο ρόλο που απαιτούν οι δημότες, αφού οι δύο προαναφερθέντες παράγοντες, δηλαδή η οικονομική δυσπραγία και το ασφυκτικό πλαίσιο λειτουργίας, οδηγούν σε αξιέπαινες πλην όμως ατελέσφορες και αποσπασματικές κινήσεις από τους Δημάρχους και από τους αιρετούς στην κοινωνική αλληλεγγύη.

Θα αναφέρω χαρακτηριστικά. Γιατί, αναρωτηθήκαμε, προγράμματα όπως είναι οι Βρεφονηπιακοί Σταθμοί, να πρέπει να μεσολαβήσει η ΕΕΤΑΑ για να μπορέσει να απορροφήσει τους πόρους; Ή άλλα προγράμματα για την καταπολέμηση της  ανεργίας να πάμε λύσεις τραγελαφικές, τις ξέρετε όλοι, των διαφόρων γραφικών ΜΚΟ, χωρίς να έχει δώσει αυτός ο Καλλικράτης, ο οποίος υποτίθεται δημιουργήθηκε για να μπορέσει να λύσει, να δώσει εργαλεία θεσμικά στους Δήμους και στους Δημάρχους να λειτουργήσουν στον πολλαπλό τους ρόλο, χρειαζόμαστε μεσάζοντες για να μπορέσουμε να απορροφήσουμε τα ευρωπαϊκά κονδύλια ή οποιαδήποτε άλλα κονδύλια.

Είναι προφανές λοιπόν ότι πρέπει να γίνει σημαντική παρέμβαση στη χειραφέτηση του θεσμού και από τους πολλαπλούς αλληλοεπικαλυπτόμενους ελέγχους που ενέχουν πολλές φορές και τα στοιχεία της σκοπιμότητας, όπως πολύ καλά ανέφερε ο κύριος Κουβέλης και βέβαια βιώνουν όλοι οι αιρετοί, αλλά βεβαίως να δώσουν και τη δυνατότητα να αναπτύξουν πρωτοβουλίες και τη δυναμική τους και το όραμά τους τα Δημοτικά Συμβούλια.

Αυτό σημαίνει Αυτοδιοίκηση. Δεν σημαίνει ασφυκτικό πλαίσιο λειτουργίας που καθορίζει από το άλφα μέχρι το ωμέγα. Αυτό είναι δημόσια διοίκηση και μάλιστα μια δημόσια γραφειοκρατική διοίκηση.

Τέταρτον και ολοκληρώνω αυτό το κομμάτι. Εμείς τι λέγαμε στα Συνέδριά μας. Λέγαμε ότι δεν νοείται, εγώ τουλάχιστον σαν Επιτροπή Θεσμών χρόνια και στην ΚΕΔΚΕ και στην ΤΕΔΚΝΑ, λέγαμε δεν νοείται μεταρρύθμιση της Αυτοδιοίκησης χωρίς την ταυτόχρονη ή την πρωθύστερη μεταρρύθμιση του κράτους. Σε όλα μας τα Συνέδρια, σε όλα τα συμπεράσματα, λέγαμε ότι δεν νοείται, διότι είναι τόσο συνδεδεμένη δυστυχώς η Αυτοδιοίκηση με το κεντρικό κράτος, είναι τόσος ο εναγκαλισμός της, που δεν μπορεί να λειτουργήσει η Αυτοδιοίκηση. Πολύ δε μάλλον η αιρετή Περιφέρεια που καλείται να διαχειριστεί τα αναπτυξιακά κονδύλια, στερείται αυτής της δυνατότητας γιατί έχει μπλέξει καθ’ ομολογία όλων των αιρετών Περιφερειών, στα γρανάζια της γραφειοκρατίας όσον αφορά αδειοδοτήσεις, όσον αφορά εγκρίσεις, όσον αφορά επαναρυθμίσεις και τα λοιπά.

Όλα αυτά λοιπόν, μαζί με μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στα προβλεπόμενα από τον Καλλικράτη, χρειάστηκε ένας χρόνος για τη σύσταση του Φορέα Διαχείρισης Απορριμμάτων στην Αττική. Ένας χρόνος δεν έφτασε για να γίνει η περιβόητη Υπηρεσία Επόπτη Νομιμότητας. Το πρόγραμμα ΕΛ.Α.Δ.Α. χάθηκε μεταξύ μνημονίου και Εθνικού Τυπογραφείου. Τα e-ΚΕΠ παραμένουν στα χαρτιά και στα αναπορρόφητα κονδύλια της Κοινωνίας της Πληροφορίας. Και μια σειρά άλλων καθυστερήσεων.

Αυτή με λίγα λόγια είναι η κατάσταση και όποιος θέλει να την ωραιοποιήσει, δεν προσφέρει υπηρεσίες στην Αυτοδιοίκηση και στον θεσμό.

Ποιο ήταν το αποτέλεσμα αυτών των ολιγωριών ή των ελαττωμάτων του Καλλικράτη. Κυρίως οι καταργημένοι – συγχωνευμένοι Δήμοι μη έδρες των Δήμων, έχουν εγκαταλειφθεί πολλές φορές στην μοίρα τους λόγω οικονομικών και αντικειμενικών δυσκολιών, παρά τις ηρωικές και επίπονες προσπάθειες που κάνουν οι αιρετοί και οι Δήμαρχοι.

Οι Δήμαρχοι πιέζονται από την κοινωνία να λαμβάνουν πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης, αλλά βρίσκονται πολλές φορές αντιμέτωποι με την καλή ή κακή διάθεση του Επιτρόπου. Τα τοπικά έργα έχουν παγώσει, ενώ η ωρίμανση έργων και μελετών και χρονοβόρα είναι και κοστοβόρα, όπως ήταν πάντα.

Βεβαίως από τις  συγχωνεύσεις επήλθαν και θετικές επιπτώσεις, αλλά εδώ δεν είμαστε να πούμε τα θετικά. Εδώ ήρθαμε να δούμε τα κακώς κείμενα για να μπορέσουμε να παρέμβουμε.

Πέντε πράγματα θα πω ακόμα, επιγραμματικά κύριε Πρόεδρε, για τις θέσεις της ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ.

Ξέρετε, όχι μόνο λόγω της Προέδρου που έχει ιδιαίτερη λατρεία θα έλεγα με τον θεσμό, αλλά και όλοι μας εμείς στη ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ έχουμε πέσει και προσπαθούμε να βοηθήσουμε την Αυτοδιοίκηση με μια πολύ σοβαρή εργασία που γίνεται και θα παρουσιάσουμε το πρόγραμμά μας. Θέλω όμως να πω πέντε συγκεκριμένες προτάσεις, μήπως βοηθήσω και το Συνέδριο και βοηθήσουμε στη λήψη κάποιων αποφάσεων.

Στα οικονομικά. Είναι προφανές ότι πρέπει να αναπτυχθεί νέο μοντέλο διαχείρισης. Τώρα πλέον το κριτήριο ιεράρχησης των έργων θα πρέπει να είναι ο πολλαπλασιαστής στην κοινωνία και την οικονομία. Πάνε οι πιέσεις, πάνε τι θέλει ο κόσμος. Βλέπουμε ποιο είναι αποδοτικό. Και βεβαίως πρέπει να αναζητήσουμε νέους τρόπους χρηματοδότησης.

Λοιπόν, η αξιοποίηση της περιουσίας των Δήμων είναι ένα σοβαρό εργαλείο για να μπορέσουμε να έχουμε πόρους. Εμείς προτείνουμε, κύριε Πρόεδρε, και βάλτε το μέσα, όλες οι σχολάζουσες κληρονομίες, οι οποίες δεκάδες εκατοντάδες σε κάθε Δήμο και οι οποίες αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα πανηγύρι Επιτρόπων και τοποτηρητών με ατελείωτα χρόνια, με συνοπτικές διαδικασίες να εκκαθαριστούν και να αποδοθούν στους Δήμους. Είναι ένα σοβαρό περιουσιακό στοιχείο που μπορεί να δοθεί σαν προίκα στην Αυτοδιοίκηση και να προχωρήσει μετά στην αξιοποίησή τους.

Στη λειτουργία. Για εμάς η αποτελεσματικότητα τα λέει όλα. Αυτή είναι η θέση μας. Αποτελεσματικότητα. Άρα ότι μέσο κοιτάμε για την αποτελεσματικότητα, αυτό είναι θέση μας.

Η άμεση αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.

Η επιδίωξη εξωτερικών συνεργασιών στην παροχή υπηρεσιών, χωρίς ταμπού και προκαταλήψεις. Ακούστε, να μην κοροϊδευόμαστε. Με τη σταδιακή μείωση του ένα προς δέκα, κάποια στιγμή οι Δήμοι θα αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στην παροχή υπηρεσιών. Θα αναζητήσουν λοιπόν επικουρικά από το υφιστάμενο προσωπικό την εξωτερική βοήθεια. Άρα εγώ δεν έχω καταλάβει ποτέ γιατί μπορεί ο Δήμος να κάνει καλά τα έργα και τις προμήθειες με τρίτους και τις υπηρεσίες, δεν λέω τις κρατικές, ληξιαρχεία και λοιπά, να μην μπορεί να τα κάνει με εξωτερικές υπηρεσίες, εφόσον το προσωπικό του δεν είναι επαρκές και εφόσον το αποτέλεσμα είναι οικονομικότερο και καλύτερο, διότι μην ξεχνάμε ότι η Αυτοδιοίκηση κρίνεται εκ του αποτελέσματος.

Σημαντικό κεφάλαιο που αφορά όλους. Οι αιρετοί. Ακούστε, αγαπητοί συνάδελφοι. Εγώ δεν ξέρω ο νομοθέτης τότε για ποια Αυτοδιοίκηση μιλάει. Η πεμπτουσία της Αυτοδιοίκησης είναι ο αιρετός. Εγώ δεν ξέρω για ποιον Καλλικρατικό Δήμαρχο μιλάει για την επόμενη πενταετία με τα μεγαλεπήβολα σχέδια, τα οργανογράμματα και όλα αυτά, όταν η καταστατική θέση του αιρετού περιγράφεται σε δύο σελίδες από τις 400 του Καλλικράτη, όταν από τότε που καθιερώθηκε ο Καλλικράτης μια σειρά μέτρων υποβαθμίζουν αυτή τη δυνατότητα και δεν αναφέρομαι μόνο στο τσεκούρωμα των οικονομικών απολαβών. Ας πούμε ότι είναι μέσα στα πλαίσια αυτής της προσφοράς όλων. Όμως μιλάμε μια σειρά παρεμβάσεων που γίνονται σε νομοθετήματα άσχετα, υποβαθμίζουν τη θέση του αιρετού.

Λέμε λοιπόν, Αυτοδιοίκηση χωρίς ποιοτικό πολιτικό προσωπικό, δεν υπάρχει. Αν λοιπόν δεν ασχοληθεί σοβαρά η ΚΕΔΕ και το Υπουργείο να δούνε ποιον Δήμαρχο θέλουν αύριο, πως θα προσελκύσουν τους αξιόλογους στην κοινωνία να ασχοληθούν με τα κοινά, δεν υπάρχει Αυτοδιοίκηση, όχι δεν υπάρχει αναβαθμισμένη Αυτοδιοίκηση. Και βεβαίως το προσωπικό το οποίο πρέπει να είναι καταρτισμένο, να είναι καλά αμειβόμενο και το απολύτως απαραίτητο.

Ευχαριστώ.